Πώς να Ανοικοδομήσουμε την Κομμουνιστική Αριστερά

Η ακόλουθη παρουσίαση έγινε στο Ένατο Διεθνές Συνέδριο της ΔΚΕ.

Όλοι γνωρίζουμε ότι έρχονται μεγάλα σοκ. Γνωρίζουμε επίσης ότι το εργατικό κίνημα, ξεκινώντας από την κομμουνιστική πρωτοπορία του, είναι εντελώς απροετοίμαστο γι’ αυτά. Για δεκαετίες, η αριστερά προσαρμόστηκε στη φιλελεύθερη αστική δημοκρατία, ξεχνώντας τις βασικές αρχές της ταξικής πάλης και θέτοντας τον εαυτό της σε τροχιά οδυνηρής αφύπνισης.

Υπάρχει ωστόσο και μια άλλη πλευρά του ζητήματος. Ο Τρότσκι έγραψε κάποτε:

Ήδη βλέπουμε αυτή τη διαδικασία να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Η αυξανόμενη βία των παγκόσμιων γεγονότων αποκαλύπτει τη σήψη μέσα στο εργατικό κίνημα και στις αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Από την κατάρρευση του Μπολιβαριανού καθεστώτος και την ετοιμόρροπη Επανάσταση στην Κούβα, μέχρι το σαθρό συνδικαλιστικό κίνημα και την ανίσχυρη και κατακερματισμένη κομμουνιστική αριστερά.

Η ΔΚΕ είναι μια πολύ μικρή οργάνωση μέσα στο φάσμα του Tροτσκισμού – ενός ρεύματος που είναι και αυτό αρκετά αδύναμο. Ποιον ρόλο μπορούν να επιδιώξουν να διαδραματίσουν οι μικρές δυνάμεις της ΔΚΕ σε αυτό το πλαίσιο; Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που αντιμετωπίζουμε σε αυτό το συνέδριο. Πώς μπορούμε, μέσα στη δίνη της παγκόσμιας αναταραχής και μιας αριστεράς που βρίσκεται σε κρίση, να συμβάλουμε «ωθώντας προς τα εμπρός τη γενικότερη ανάπτυξη» του κινήματός μας;

Η αντικειμενική πορεία των γεγονότων θα φέρει μεγάλες επαναστατικές αναταραχές. Δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Δική μας δουλειά είναι να διασφαλίσουμε ότι, όταν αυτά τα μεγάλα κύματα έρθουν και σαρώσουν τα πάντα, το κομμουνιστικό κίνημα δεν θα είναι παγιδευμένο σε ένα χάος που το ίδιο δημιούργησε. Αντίθετα, πρέπει να βρίσκεται σε θέση να διεκδικήσει την ηγεσία.

Αυτό το καθήκον θα επιτευχθεί προσφέροντας στην εργατική τάξη μια πραγματική πολιτική εναλλακτική, μια που μπορεί να σπάσει το ψευδές δίπολο της καπιταλιστικής πολιτικής. Αντλώντας διδάγματα από τις αποτυχίες του παρελθόντος, πρέπει να σφυρηλατήσουμε ένα επαναστατικό ρεύμα, να το επεκτείνουμε διεθνώς και να αποκτήσει βαθιές ρίζες στο προλεταριάτο και στις καταπιεζόμενες μάζες.

Αυτό είναι το καθήκον της ΔΚΕ. Δεν είναι ένα εντυπωσιακό καθήκον και δεν θα υπάρξει γρήγορη επιτυχία, αλλά είναι η μόνη προοπτική που δίνει πραγματικό νόημα στην ύπαρξή μας ως ανεξάρτητης πολιτικής δύναμης, που μπορεί να μας οπλίσει με την αυτοπεποίθηση να αντέξουμε τους επερχόμενους κλυδωνισμούς και να προετοιμαστούμε ώστε να αρπάξουμε τις ευκαιρίες που αυτοί θα δημιουργήσουν.

Η Κρίση της Επαναστατικής Αριστεράς

Ο Τρότσκι εξήγησε ότι «Ο επιστημονικός χαρακτήρας της σκέψης φανερώνεται στην ανταπόκρισή της με το αντικειμενικό προτσέσο και στην ικανότητά της να επηρεάζει αυτό το προτσέσο και να το ρυθμίζει.» (Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης [1930]). Για να επηρεάσουμε την πορεία της Μαρξιστικής αριστεράς, πρέπει να κατανοήσουμε την πηγή της κρίσης της. Ποιοι είναι οι αντικειμενικοί παράγοντες που εξηγούν τη σημερινή αδυναμία του κινήματός μας; Εκ πρώτης όψεως, η απάντηση φαίνεται προφανής: η αριστερά είναι διαιρεμένη επειδή οι άνθρωποι διαφωνούν. Όμως αυτό απλώς μεταθέτει το ερώτημα. Γιατί αναδύονται αυτές οι διαφωνίες και γιατί συνεχίζονται από γενιά σε γενιά;

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι οι μυριάδες ιδεολογικές διαφορές που διαιρούν την αριστερά δεν είναι απλώς ιδέες που αιωρούνται στον αέρα. Αντανακλούν πραγματικές ταξικές πολώσεις – συχνά με πολύ παραμορφωμένο τρόπο. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε αυτό το σημείο: οι διαμάχες μέσα στην αριστερά αντανακλούν σε εμβρυακή μορφή, τις μεγάλες ταξικές και κοινωνικές συγκρούσεις μιας δεδομένης εποχής.

Και αν οι διεθνιστικές Μαρξιστικές αρχές θέτουν τη βάση για την ενοποίηση της εργατικής τάξης πίσω από τα ιστορικά της συμφέροντα, η συμφιλίωση με τα αστικά συμφέροντα τη διχάζει. Θεμελιωδώς, η συμφιλίωση με μη προλεταριακά συμφέροντα εξηγεί γιατί η Μαρξιστική αριστερά είναι απελπιστικά κατακερματισμένη.

Ένα κόμμα που συμφιλιώνεται με τον εθνικισμό θα απομακρύνει εργάτες άλλων εθνικοτήτων. Ένα κόμμα που αρνείται να αγωνιστεί ενάντια στις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν ορισμένες μειονότητες θα απομονωθεί από τους πιο καταπιεσμένους. Ένα κόμμα που συμφιλιώνεται με τον φιλελεύθερο φεμινισμό θα διασπαστεί πάνω σε ηθικολογικές γραμμές. Και ούτω καθεξής, με τις συνθηκολογήσεις προς τη μία κατεύθυνση να ακολουθούνται σε γενικές γραμμές από λάθη προς την αντίθετη κατεύθυνση, οδηγώντας σε έναν ατέρμονο κύκλο διασπάσεων και ρήξεων.

Αυτό που καθιστά αυτή την πραγματικότητα ακόμη δυσκολότερη στην κατανόησή της είναι ότι τα λάθη του παρελθόντος έχουν συχνά συσσωρευτεί και διαιωνιστεί επί γενιές μέσα στα διάφορα Mαρξιστικά ρεύματα. Οι διαιρέσεις μεταξύ Τροτσκιστών, Σταλινικών, Μαοϊκών, ακόμη και Χοτζαϊκών, όλες αντανακλούν παλαιότερες συγκρούσεις συμφερόντων και προγραμμάτων. Όμως, όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση από τα γεγονότα που προκάλεσαν αυτές τις διαιρέσεις, τόσο περισσότερο αυτές χάνουν το νόημά τους.

Η πιο ξεκάθαρη απόδειξη γι’ αυτό είναι ότι όλα τα διαφορετικά Μαρξιστικά ρεύματα πολώνονται κατά μήκος παρόμοιων γραμμών: τον πόλεμο στην Ουκρανία, τον ιμπεριαλισμό, το εθνικό ζήτημα, την πολιτική των ταυτοτήτων. Καμία από τις διαφορετικές, διακριτές Μαρξιστικές παραδόσεις δεν μπορεί να παρουσιάσει μια ενιαία απάντηση στα κύρια ζητήματα της εποχής. Το ζήτημα δεν είναι ότι οι διαμάχες του παρελθόντος δεν έχουν σημασία – θα συνεχίσουμε ασφαλώς να υπερασπιζόμαστε την Τροτσκιστική παράδοση – αλλά ότι τα υπάρχοντα παρεκκλήσια του Μαρξισμού είναι αναχρονισμοί, οι οποίοι συγκαλύπτουν αντί να αποσαφηνίζουν τα βασικά ταξικά ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το κίνημά μας.

Πώς οι Άλλες Τάσεις Αντιλαμβάνονται Λανθασμένα την Επαναστατική Ηγεσία

Πριν προχωρήσω στο πώς μπορούμε να αρχίσουμε να θέτουμε τα θεμέλια για την επίλυση αυτού του χάους, θέλω να πω λίγα λόγια για κάποιες άλλες εξηγήσεις που υπάρχουν σχετικά με την κρίση της επαναστατικής ηγεσίας. Γενικά γίνονται δύο λάθη, το ένα καθρέφτισμα του άλλου. Το πρώτο περιορίζει την επαναστατική ηγεσία στα αντικειμενικά γεγονότα· το δεύτερο την υποβαθμίζει σε σωστές ιδέες αποκομμένες από την πράξη.

Εκφράσεις αυτού του πρώτου ρεύματος μπορούν να βρεθούν σε κόμματα όπως η Lutte Ouvrière, ή στο δικό μας κόμμα στο παρελθόν. Προφανώς, η ισορροπία των ταξικών δυνάμεων, το επίπεδο της ταξικής πάλης και η συνείδηση μέσα στην εργατική τάξη είναι κρίσιμα στοιχεία για τον καθορισμό της επιρροής που μπορούν να αποκτήσουν οι επαναστάτες. Όμως, η επιμονή στο αντικειμενικό εις βάρος όλων των άλλων περιορίζει τους επαναστάτες στο να περιμένουν μια διαφορετική περίοδο. Το αποτέλεσμα είναι παθητικότητα και μοιρολατρία.

Στο δεύτερο ιδεαλιστικό ρεύμα, οι Κομματικοί έχουν τη δική τους διακριτή επιχειρηματολογία. Πιστεύουν ότι, αν οι Μαρξιστικές ομάδες μπορούσαν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό μίνιμουμ πρόγραμμα και να διατηρήσουν μια δημοκρατική κουλτούρα, τότε όλες οι διάφορες ομάδες θα μπορούσαν να αρχίσουν να ενώνονται. Όπως ήδη εξήγησα, τα αντικρουόμενα πολιτικά ρεύματα αντανακλούν αντικρουόμενα ταξικά συμφέροντα ή συμφέροντα επιμέρους κοινωνικών ομάδων. Η ενοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με την υπέρβαση αυτών των συγκρούσεων, όχι με το να τις κρύβουμε κάτω από το χαλί, πίσω από αφηρημένες αρχές και φόρμουλες.

Τα περισσότερα άλλα κόμματα είναι εξίσου ιδεαλιστικά, αλλά σε αντίθεση με τους Κομματικούς, τείνουν να αρνούνται την κρίση που υπάρχει μεταξύ των κομμουνιστών. Ομάδες όπως η Επαναστατική Κομμουνιστική Διεθνής, αλλά στην πραγματικότητα σχεδόν κάθε τάση, θεωρούν τον εαυτό τους ως το μοναδικό παράδειγμα της αδιάσπαστης συνέχειας του Μαρξισμού. Για αυτά τα κόμματα, η κρίση της επαναστατικής ηγεσίας δεν είναι παρά αποτέλεσμα της αδυναμίας των δικών τους δυνάμεων. Φυσικά, αποκτούν μια εμμονή με τον αριθμό των ανθρώπων που στρατολογούν. Αντί να αντιμετωπίζουν τον Μαρξισμό ως ένα εργαλείο για την προώθηση της ταξικής πάλης, υποβιβάζουν την ταξική πάλη σε μία αρένα για να κερδίσουν ανθρώπους στο «σωστό» πακέτο Μαρξιστικών ιδεών.

Ο Μαρξισμός, από την ανάλυση της αντικειμενικής πραγματικότητας, επεξεργάζεται ιδέες οι οποίες μπορούν οι ίδιες να εφαρμοστούν για την αλλαγή αυτής της πραγματικότητας. Επομένως, είναι προφανώς αντίθετο προς τον Μαρξισμό να εξηγεί κανείς την κρίση του επαναστατικού κινήματος είτε μέσω ιδεών αποκομμένων από την πραγματικότητα είτε κατηγορώντας την αντικειμενική πραγματικότητα χωρίς ένα πρόγραμμα για την αλλαγή της.

Λύνοντας τους Πολιτικούς Γόρδιους Δεσμούς

Τώρα που έχουμε καταστήσει σαφές ότι οι διαιρέσεις στο εργατικό κίνημα αποτελούν διάθλαση των υφιστάμενων κοινωνικών διαιρέσεων και έχουμε αποσαφηνίσει ορισμένες λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με την επαναστατική ηγεσία, μπορούμε επιτέλους να αρχίσουμε να εργαζόμαστε για την εξεύρεση λύσεων.

Πρώτα, πρέπει να εξετάσουμε πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε τον ατέρμονο κύκλο των επιβλαβών διασπάσεων και των πολώσεων μέσα στην αριστερά. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι και πάλι απλή: να έρθουμε σε ρήξη με όλες τις μορφές αστικής ιδεολογίας. Τώρα, μη με απορρίψετε ακόμη. Γνωρίζω ότι αποτελεί καρικατούρα το να ισχυρίζονται μικρές ομάδες ότι είναι οι μόνες στον κόσμο που έχουν οριστικά και διά παντός έρθει σε ρήξη με τον ρεφορμισμό. Δεν είναι αυτό που υποστηρίζω.

Η αφηρημένη διακήρυξη της ρήξης κάποιου με την αστική ιδεολογία δεν έχει κανένα νόημα. Η ΔΚΕ δεν προβάλλει έναν τέτοιο ισχυρισμό. Αντίθετα, προσπαθούμε να προτείνουμε μια μέθοδο που μπορεί να υπερβεί τις αντιδραστικές αστικές πολώσεις.

Κατά κανόνα, κάθε πολιτική σύγκρουση παρουσιάζει στην εργατική τάξη δύο αστικές εναλλακτικές. Είτε το ζήτημα αφορά έναν πόλεμο, μια απεργία ή ένα ακανθώδες κοινωνικό ζήτημα, οι επαναστάτες πρέπει να αναπτύξουν μια ανεξάρτητη προλεταριακή λύση, ικανή να υπερβεί αυτή την λανθασμένη επιλογή. Η αφετηρία μας πρέπει πάντοτε να είναι η πάλη για την επικράτηση μιας εργατικής εναλλακτικής απέναντι σε όλες τις διαθέσιμες επιλογές. Από τη στιγμή που αυτό χάνεται από το οπτικό μας πεδίο και ο στόχος μας γίνεται απλώς να επηρεάσουμε τις υπάρχουσες δυνάμεις, δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για έναν ανεξάρτητο προλεταριακό παράγοντα.

Λέγοντας αυτό, θα ήταν χονδροειδές λάθος να θεωρήσουμε όλες τις διαμάχες που αφορούν αστικά προγράμματα εξίσου αντιδραστικές. Η εργατική τάξη πρέπει συχνά να παίρνει θέση σε τέτοιες συγκρούσεις. Στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, όπως και σε όλους τους πολέμους ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας, ο μόνος τρόπος για να ενωθεί η εργατική τάξη είναι στη βάση της υπεράσπισης του καταπιεζόμενου έθνους, στην προκειμένη περίπτωση του Ιράν. Η θέση που παίρνουμε σε οποιαδήποτε σύγκρουση πρέπει πάντοτε να καθοδηγείται από το τι προωθεί τα συμφέροντα του προλεταριάτου στο σύνολό του και όχι τα συμφέροντα ενός τμήματος της τάξης εις βάρος ενός άλλου.

Πολλοί Μαρξιστές σταματούν εδώ· παίρνουν θέση, ενώ διακηρύσσουν την πολιτική τους ανεξαρτησία και προβάλλουν επαναστατικά αιτήματα. Όμως, η επαναστατική ηγεσία απαιτεί κάτι περισσότερο από το να ταχθείς στη σωστή πλευρά. Είναι επίσης θεμελιώδες να επιδιώκουμε να ξεπεράσουμε τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι αστικές ηγεσίες σε προοδευτικούς αγώνες. Πάρτε για παράδειγμα τον αγώνα για την απελευθέρωση των τρανς. Είναι ασφαλώς απαραίτητο να πάρουμε θέση εναντίον των TERF φεμινιστριών. Όμως, για να προσφέρουμε στο κίνημα οποιαδήποτε προοπτική για να αναπτυχθεί μέσα στο τεράστιο κύμα αντίδρασης που αντιμετωπίζει, πρέπει να διεξάγουμε έναν αποφασιστικό αγώνα ενάντια στη φιλελεύθερη ιδεολογία που κυριαρχεί σε αυτό. Το θέμα δεν είναι να επαναλαμβάνουμε κοινοτοπίες σχετικά με την εξάλειψη του έμφυλου διαχωρισμού στον κομμουνισμό – αν και είμαστε υπέρ αυτού – αλλά να δείξουμε συγκεκριμένα πώς ο Μαρξισμός αποτελεί ένα απαραίτητο εργαλείο για την προώθηση του αγώνα των τρανς.

Διαμορφώνοντας μια στρατηγική που μπορεί να αμφισβητήσει αποτελεσματικά τις υπάρχουσες ηγεσίες, εκεί βρίσκεται πραγματικά η δυσκολία. Για να επιβάλει κανείς μια ταξική λύση, πρέπει να εξετάσει τις αντιφάσεις που υπάρχουν σε κάθε πλευρά μιας σύγκρουσης και να διαχωρίσει τα αντιδραστικά συμφέροντα της αστικής τάξης από τις δίκαιες κοινωνικές επιδιώξεις των μαζών. Αυτό μπορεί να ακούγεται αυτονόητο σε αφηρημένο επίπεδο. Στην πραγματικότητα, είναι συχνά το δυσκολότερο κομμάτι της επαναστατικής πολιτικής.

Στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, και οι δύο πλευρές πολεμούν για αντιδραστικούς σκοπούς. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές βασίζονται επίσης σε δικαιολογημένα παράπονα. Οι Ρώσοι έχουν αντιμετωπίσει επί δεκαετίες τη δυτική επιθετικότητα, ενώ οι ρωσικές μειονότητες στην Ουκρανία καταπιέζονταν από το καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε μετά το Μαϊντάν. Η Ουκρανία από την πλευρά της, δικαιολογημένα αγωνίζεται για την εθνική της ύπαρξη ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα. Για να ξεπεραστεί η αντιδραστική πόλωση μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών εργατών, είναι απαραίτητο να εστιάσουμε στην προοδευτική πλευρά των αντίστοιχων επιδιώξεών τους και να δείξουμε πώς η επίτευξη αυτών των στόχων δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω της στρατηγικής της αστικής τάξης. Για την Ουκρανία, η ευθυγράμμιση με τη Δύση, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες ανακατάληψης εδαφών όπου πλειοψηφεί ο ρωσικός πληθυσμός, υπονομεύει την εθνική επιβίωση της χώρας. Στην περίπτωση της Ρωσίας, η καταπίεση των Ουκρανών θα υπονομεύσει τον αγώνα ενάντια στον δυτικό ιμπεριαλισμό, υποδαυλίζοντας μόνιμα τους εθνικούς ανταγωνισμούς.

Αυτή η βασική μέθοδος είναι θεμελιώδης ώστε η εργατική τάξη να αναπτύξει τα δικά της ταξικά συμφέροντα και να μην είναι πλέον αναγκασμένη να επιλέγει ανάμεσα σε κακές εναλλακτικές. Δεν αποτελεί όμως εγγύηση. Η ζωή είναι πάντοτε πιο περίπλοκη από τη θεωρία. Παρ’ όλα αυτά, ένα πράγμα είναι βέβαιο: χωρίς τη συνειδητή προσπάθεια να δοθούν λύσεις στις κοινωνικές πολώσεις που εκφράζουν τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, δεν μπορεί να γίνει λόγος για επαναστατική ηγεσία ούτε για υπέρβαση των διαιρέσεων στη Μαρξιστική αριστερά.

Η Δυναμική των Παγκόσμιων Γεγονότων

Έχω τεκμηριώσει τη βασική μεθοδολογία της ΔΚΕ και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση πολλών συγκρούσεων στην αριστερά. Ωστόσο, όπως όλοι γνωρίζουμε, δεν αρκεί να έχουμε τις σωστές ιδέες· αυτές οι ιδέες πρέπει να υιοθετηθούν. Δεδομένου του μεγέθους μας, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς πώς μπορούμε ποτέ να περιμένουμε να ασκήσουμε αποφασιστική επιρροή στην υπόλοιπη Μαρξιστική αριστερά, πόσο μάλλον στην ταξική πάλη. Για να απαντήσουμε, είναι απαραίτητο να δούμε τα καθήκοντά μας πέρα από τα όρια της μικρής μας οργάνωσης και να τοποθετήσουμε το πολιτικό ρεύμα που εκπροσωπούμε στο πλαίσιο των μεγάλων παγκόσμιων γεγονότων.

Σε τελική ανάλυση, η αυτοπεποίθησή μας δεν στηρίζεται στις ικανότητες των μελών μας, στο μέγεθός μας ή στους πόρους μας. Στηρίζεται στη δυναμική της ίδιας της ταξικής πάλης. Η πολιτική μας προοπτική δείχνει τον δρόμο για την επίλυση της κεντρικής πολιτικής αντίφασης της σημερινής εποχής. Από τη μία πλευρά, η αυτοκρατορία των ΗΠΑ οδηγεί τον κόσμο σε έναν κύκλο βαρβαρότητας για να υπερασπιστεί την ηγεμονία της και από την άλλη, απουσιάζει μια δύναμη που να είναι πρόθυμη και ικανή να δώσει σε αυτή την κατάσταση ένα προοδευτικό τέλος.

Τα ίδια τα γεγονότα θα καταδείξουν τόσο την επιτακτική ανάγκη να ηττηθεί η αυτοκρατορία των ΗΠΑ όσο και την ανεπάρκεια των μη επαναστατικών λύσεων που προσφέρονται. Η ίδια η αντικειμενική κατάσταση θα απαιτήσει μια ανεξάρτητη εργατική εναλλακτική απέναντι σε αυτή την ολοένα οξυνόμενη αντίφαση. Γι’ αυτό, παρόλο που το ρεύμα μας μόλις και μετά βίας υφίσταται από την άποψη των δυνάμεων που εκπροσωπεί, μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη στις πολιτικές του δυνατότητες.

Δεν υποστηρίζουμε ότι η ιστορία θα δικαιώσει μηχανιστικά το πρόγραμμά μας, όπως ισχυρίζεται κάθε Μαρξιστική τάση. Η αυτοπεποίθησή μας στηρίζεται σε κάτι πιο συγκεκριμένο: το πρόγραμμά μας απαντά σε μια αντίφαση την οποία η αντικειμενική πορεία των γεγονότων θα φέρνει διαρκώς στο προσκήνιο.

Τίποτα από όλα αυτά δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε εφησυχασμό. Αν η εμπειρία του Ψυχρού Πολέμου μας διδάσκει κάτι, είναι ότι οι αντικειμενικές πιέσεις από μόνες τους δεν αρκούν. Παρά την ανάγκη για μια επαναστατική λύση στην πόλωση μεταξύ του Σταλινικού κόσμου και του ιμπεριαλισμού, το Τροτσκιστικό κίνημα απέτυχε θεμελιωδώς στο ιστορικό του καθήκον. Η ιστορία παρουσιάζει ευκαιρίες. Δεν τις αξιοποιεί όμως για εμάς. Εδώ ακριβώς αποκτά την πλήρη σημασία της η οικοδόμηση ενός πολιτικού οργάνου που μπορεί να αποτελέσει τον ζωντανό φορέα του επαναστατικού προγράμματος.

Από την Προοπτική στην Πράξη:
Οικοδομώντας την ΔΚΕ

Μέχρι τώρα, έχω τονίσει την ευρύτερη πολιτική προοπτική που πρέπει να δίνει ζωή στη δουλειά μας. Προσπάθησα να δείξω πώς η ΔΚΕ μπορεί να συμβάλλει στην υπέρβαση της ιστορικής πρόκλησης που αντιμετωπίζει το κίνημά μας. Αυτή η κατανόηση είναι θεμελιώδης για να δώσει νόημα στις προσπάθειες και τις θυσίες μας στους δύσκολους καιρούς που αντιμετωπίζουμε. Όμως, από το γενικό πρέπει να επιστρέψουμε στο συγκεκριμένο και στο πώς, με τις δυνάμεις που διαθέτουμε σήμερα, μπορούμε να προωθήσουμε τον σκοπό μας.

Πριν συζητήσουμε τι πρέπει να κάνουμε, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς σχετικά με το πού βρισκόμαστε. Στο άρθρο του 1936 «Μαρξιστική Πολιτική ή Πολιτικός Συνδυασμός Χωρίς Αρχές;», ο Μαξ Σάχτμαν μιλά για τα τρία στάδια της εξέλιξης μιας επαναστατικής οργάνωσης:

Η ΔΚΕ βρίσκεται σε μια μάλλον αντιφατική θέση. Είμαστε μια παλιά οργάνωση. Όμως, μια οργάνωση που έχει γνωρίσει μια δραματική ανανέωση. Από πολλές απόψεις, βρισκόμαστε ακόμη στα αρχικά στάδια της ανάπτυξής μας. Ο κύριος όγκος των μελών μας αποτελείται από παλαιότερους συντρόφους, οι οποίοι έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην οικοδόμηση του κόμματος, και μόλις αρχίζουμε να οικοδομούμε ένα νεότερο στρώμα ηγετικών στελεχών. Ταυτόχρονα, έχουμε πραγματοποιήσει σημαντικές παρεμβάσεις σε ένα ολοένα και μεγαλύτερο εύρος αγώνων, από εκστρατείες υπεράσπισης και απεργίες έως μικρές πρωτοβουλίες ενιαίου μετώπου.

Συνολικά, βρισκόμαστε σε μια πολύ λεπτή θέση. Αυτό το συνέδριο δείχνει πολύ καλά πως είμαστε πολιτικά ώριμοι ως οργάνωση, αλλά παραμένουμε οργανωτικά σε εμβρυακό στάδιο. Ο εύθραυστος χαρακτήρας των δυνάμεών μας καθιστά τις προσπάθειες κάθε συντρόφου ακόμη πιο σημαντικές. Η απώλεια ακόμη και λίγων συντρόφων σε ορισμένους κρίσιμους τομείς θα μπορούσε να μας πάει σημαντικά πίσω. Εν τω μεταξύ, η σημερινή πολιτική αναταραχή στην αριστερά όντως παρουσιάζει ορισμένα ανοίγματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν ταχύ μετασχηματισμό του κόμματός μας. Η πρόσφατη δουλειά μας έχει προσελκύσει ένα ακροατήριο και μια υποστήριξη που προηγουμένως δεν είχαμε. Αυτό όμως, δεν έχει ακόμη μετουσιωθεί σε σημαντικά οργανωτικά κέρδη.

Στους συντρόφους που συμφωνούν μαζί μας στις θεμελιώδεις προοπτικές μας, χρειαζόμαστε τη βοήθειά σας ως μέλη της ΔΚΕ. Ένα επαναστατικό ρεύμα δεν θα οικοδομηθεί από μόνο του· χρειάζεται μια οργανωμένη δύναμη που θα το μετατρέψει σε υλική δύναμη μέσα στην ταξική πάλη και σε παράγοντα επιρροής στην πορεία των γεγονότων.

Συμπέρασμα: Πώς Μοιάζει η Επαναστατική Ανασυγκρότηση;

Θέλω να ολοκληρώσω αυτή την παρουσίαση με το ζήτημα της επαναστατικής ανασυγκρότησης. Ο κατακερματισμένος χαρακτήρας της Μαρξιστικής αριστεράς και οι επερχόμενες αναταράξεις στον κόσμο φέρνουν όλο και περισσότερο αυτό το ζήτημα στο προσκήνιο. Η αναγνώριση της ανάγκης για επαναστατική ανασυγκρότηση είναι ένα πράγμα· η κατανόηση του πώς αυτή μπορεί πραγματικά να πραγματοποιηθεί είναι κάτι άλλο.

Στην παρούσα φάση, η κρίση στη Μαρξιστική αριστερά δεν ευνοεί μια ευρεία ανασυγκρότηση των δυνάμεων. Αν μη τι άλλο, βλέπουμε μια ενισχυμένη τάση προς τον κατακερματισμό και τον σεχταρισμό. Μπορούμε όμως να διακρίνουμε και τις απαρχές ενός αντίθετου ρεύματος – άτομα, ομάδες και κόμματα που αντλούν διδάγματα και αναζητούν έναν δρόμο προς τα εμπρός. Υπάρχει δυνατότητα ανασυγκρότησης μέσα σε αυτό το στρώμα, αλλά πρέπει να είμαστε απολύτως σαφείς ως προς την κλίμακα. Προς το παρόν, μιλάμε για μια μικρή μειοψηφία.

Αυτές οι αρχικές, μικρές ανασυγκροτήσεις πρέπει να θεωρηθούν ως βήματα για την οικοδόμηση ενός μοχλού που αργότερα μπορεί να επιφέρει πολύ μεγαλύτερες αναδιατάξεις μέσα στο κίνημά μας. Αν όλα αυτά ακούγονται μάλλον φιλόδοξα, τότε το προφανές ερώτημα είναι: από πού αρχίζουμε στην πραγματικότητα;

Έχουμε δει πώς η κρίση ηγεσίας έχει τις ρίζες της στην απουσία σταθερών προλεταριακών θεμελίων. Επομένως, δεν μπορεί να υπάρξει λύση σε αυτό το πρόβλημα χωρίς να ριζώσει ένα επαναστατικό ρεύμα μέσα στην ίδια την εργατική τάξη. Αυτό είναι ουσιαστικά, που θα προσδώσει κοινωνική δύναμη και πολιτική συνοχή στη Μαρξιστική αριστερά. Χωρίς αυτό, είμαστε καταδικασμένοι να παραμείνουμε μικροί κύκλοι διανοούμενων που παίζουν με ιδέες. Υπό αυτή την έννοια, η δουλειά μας στους βιομηχανικούς τομείς είναι σημαντική όχι μόνο εξαιτίας των άμεσων αγώνων που διεξάγουμε ή επειδή εμβαθύνει την κατανόηση της πραγματικότητας από το κόμμα μας. Είναι θεμελιώδης επειδή αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για την οικοδόμηση ενός επαναστατικού ρεύματος ριζωμένου στην πρωτοπορία της εργατικής τάξης. Οι επιτυχίες σε αυτόν τον τομέα της δουλειάς δεν θα έρθουν εύκολα, αλλά έχουν τη δυνατότητα να μετασχηματίσουν θεμελιωδώς τον χαρακτήρα του κινήματός μας.

Έχουμε επίσης δει πώς η κρίση του ιμπεριαλισμού θα αποτελέσει τον κεντρικό παράγοντα που θα προωθήσει ένα επαναστατικό ρεύμα. Μια πραγματική προοπτική επαναστατικής ανασυγκρότησης είναι εκείνη που επιδιώκει να μετατοπίσει πλήρως το κέντρο βάρους της διεθνούς αριστεράς μακριά από τις δυτικές χώρες, στρεφόμενη προς τα εκατομμύρια που υφίστανται το κύριο βάρος της ιμπεριαλιστικής μπότας. Οι μικροί αλλά δυσανάλογα σημαντικοί πόροι που είναι διαθέσιμοι στους Μαρξιστές στη Δύση πρέπει να αξιοποιηθούν ώστε να προωθηθεί το κίνημα στον Παγκόσμιο Νότο.

Τέλος, όταν σκεφτόμαστε την επαναστατική ανασυγκρότηση, πρέπει να στραφούμε στο σπουδαιότερο παράδειγμα της Ιστορίας: την ίδρυση της Τρίτης Διεθνούς. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Ρωσική Επανάσταση αποτέλεσαν φυσικά, τον καταλύτη για το ιστορικό επίτευγμα της ανασυγκρότησης των επαναστατών σε μια πρωτοφανή διεθνή κλίμακα, αλλά αυτό είχε προετοιμαστεί από τον μακρόχρονο και υπομονετικό αγώνα του Ρωσικού Μπολσεβίκικου Κόμματος.

Ευτυχώς, δεν είμαστε οι πρώτοι επαναστάτες που αντιμετωπίζουμε μια τέτοια περίοδο. Στο έργο του Ο «Αριστερισμός», Παιδική Αρρώστια του Κομμουνισμού, ο Λένιν περιγράφει το πρώτο στάδιο αυτού του αγώνα κατά τα έτη 1903-05, τα οποία αποκαλεί τα χρόνια προετοιμασίας για την επανάσταση. Εξήγησε πώς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου:

Αυτό είναι το στάδιο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα. Το καθήκον μας, όπως και τότε, είναι να σφυρηλατήσουμε τα πολιτικά και ιδεολογικά όπλα για τις μάχες που έρχονται.

Αν θέλουμε να έχουμε οποιαδήποτε ελπίδα να ανταποκριθούμε στο ιστορικό μας καθήκον, πρέπει να σφυρηλατήσουμε ένα πολιτικό ρεύμα ικανό να αντιμετωπίσει τις μεγάλες πολιτικές προκλήσεις της εποχής μας – και χρειαζόμαστε ένα κόμμα για να του δώσει σάρκα και οστά μέσα στην ταξική πάλη.

Δεν έχουμε το περιθώριο να αφήσουμε να υπάρξει άλλη μια γενιά στείρων και κατακερματισμένων Μαρξιστών. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.