https://iclfi.org/spartacist/el/2026-alvania
Η ανακοίνωση δημοσιεύθηκε στο αγγλικό Spartacist στις 24 Οκτώβρη.
Εδώ και περισσότερες από δέκα ημέρες, η Αλβανία συγκλονίζεται από μαζικές διαδηλώσεις οι οποίες ξεκίνησαν από φοιτητές και νέους, προσελκύοντας χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, με αίτημα την παραίτηση της διεφθαρμένης κυβέρνησης του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Έντι Ράμα. Αυτό που ξεκίνησε στην πρωτεύουσα, τα Τίρανα, εξαπλώθηκε γρήγορα και σε άλλες πόλεις της χώρας με τους μαθητές των λυκείων να προσχωρούν σύντομα στο κίνημα. Στις 21 Οκτωβρίου, η Συνδικαλιστική Ένωση Πανεπιστημιακών Υπαλλήλων της Αλβανίας (SPUSH) ξεκίνησε μποϊκοτάζ στα μαθήματα και συμμετείχε στις καθημερινές διαδηλώσεις, ενώ χθες συμμετείχαν στις διαδηλώσεις γιατροί και νοσηλευτές. Οι διαμαρτυρίες αυτές αποτελούν συνέχεια των πολύμηνων διαδηλώσεων που είναι γνωστές ως η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο».
Καθώς κυβερνητικά κτίρια και ένα αστυνομικό τμήμα τυλίχθηκαν στις φλόγες, ο Ράμα δήλωσε ότι «έχει ξεπεραστεί μια κόκκινη γραμμή με την επίθεση στο αστυνομικό τμήμα». Η κυβέρνηση απάντησε στις διαδηλώσεις με άγρια καταστολή, χρησιμοποιώντας πλαστικές σφαίρες, δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού, τραυματίζοντας και συλλαμβάνοντας εκατοντάδες νέους. Ο Έντι Ράμα δήλωσε ξεκάθαρα ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί και ισχυρίστηκε ότι πίσω από τις διαδηλώσεις βρίσκεται ξένη παρέμβαση, κατηγορώντας το Ιράν και τη Ρωσία. Τώρα, καθώς οι διαδηλώσεις συνεχίζονται και εντείνεται ο φόβος για κοινωνική και πολιτική αστάθεια, ο Ράμα καλεί τους φοιτητές σε διάλογο. Οι φοιτητές όμως δεν έχουν καμία πίστη στην κυβέρνησή του και επιμένουν ότι πρέπει να παραιτηθεί.
Την ίδια στιγμή, η συντηρητική αντιπολίτευση, με επικεφαλής το Δημοκρατικό Κόμμα του Σαλί Μπερίσα, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη δικαιολογημένη οργή της νεολαίας. Στις 14 Οκτωβρίου, ο Μπερίσα δήλωσε ότι «δεν θα εγκαταλείψουμε τους φοιτητές», αποκαλώντας τους «λιοντάρια». Ωστόσο, οι νέοι αρνούνται να χρησιμοποιηθούν ως όπλο από τη δεξιά αντιπολίτευση, αναγνωρίζοντας σωστά ότι ο Μπερίσα είναι ένας από τους συνδιαμορφωτές του ίδιου συστήματος που έχει υποβαθμίσει τις συνθήκες διαβίωσής τους. Αυτό το αίσθημα συμπυκνώνεται στο ενωτικό τους σύνθημα: «Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή!»
Ο θυμός τόσο εναντίον του Ράμα όσο και εναντίον του Μπερίσα αντανακλά τη βαθιά δυσαρέσκεια της νεολαίας. Παραμένει όμως το ερώτημα, πώς αυτός ο θυμός μπορεί να μετατραπεί σε ένα κίνημα ικανό να προχωρήσει προς τα εμπρός. Είναι αναγκαίο να υπερασπιστούμε τη νεολαία και να απαιτήσουμε την απελευθέρωση όλων των συλληφθέντων. Η έκρηξη της οργής των νέων είναι άμεσο αποτέλεσμα της αστυνομικής βίας, όπως και των αφόρητων συνθηκών στις οποίες αναγκάζονται να ζουν. Πρέπει ωστόσο, να είναι σαφές ότι οι εμπρησμοί δημόσιων κτιρίων, το σπάσιμο βιτρινών και άλλες χαοτικές ενέργειες είναι αντιπαραγωγικές ως προς αυτό που επιδιώκει να πετύχει το κίνημα. Αυτή η στρατηγική κινδυνεύει να αποξενώσει πιθανούς συμμάχους, να απομονώσει το κίνημα της νεολαίας από τους εργάτες –των οποίων η ενεργή συμμετοχή είναι απαραίτητη για την προώθηση του αγώνα – ενώ επίσης καταστά τη νεολαία πιο ευάλωτη στην αστυνομική καταστολή.
Η σημαντικότητα του να κερδηθεί ευρύτερη υποστήριξη είναι ήδη εμφανής στη στάση των μικρών καταστηματαρχών. Πολλοί από αυτούς έχουν κλείσει τις επιχειρήσεις τους σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους φοιτητές, ενώ παράλληλα καλούν τους διαδηλωτές να μην καταστρέφουν τα καταστήματά τους. Ενώ στηρίζουν τους φοιτητές, ανησυχούν επίσης για την προστασία του βιοπορισμού τους. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη το κίνημα να κερδίσει την υποστήριξη ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων και να φέρει ενεργά την εργατική τάξη στο πλευρό του. Η απάντηση στην κρατική καταστολή δεν είναι η υποχώρηση, αλλά η ενίσχυση και η διεύρυνση του αγώνα μέσα από μεθόδους ικανές να κινητοποιήσουν τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων. Για να επιτευχθεί αυτό, το κίνημα πρέπει να οργανώσει άμεσα δημοκρατικές συνελεύσεις στα πανεπιστήμια για τον συντονισμό των δράσεων, να επεκτείνει την παρέμβασή του απευθυνόμενο άμεσα στα εργατικά σωματεία για την οικοδόμηση ενός ενιαίου μετώπου με την εργατική τάξη, και να συγκροτήσει κοινές επιτροπές αγώνα σε κάθε γειτονιά και χώρο εργασίας.
Υπηρεσιακή Κυβέρνηση: Γιατί δεν θα Λειτουργήσει
Η νεολαία αυτής της μικρής και βασανισμένης βαλκανικής χώρας δεν βλέπει κανένα μέλλον. Το υψηλό κόστος της εκπαίδευσης, η συστημική έλλειψη θέσεων εργασίας, οι υπέρογκες τιμές της ενέργειας – από τις υψηλότερες στην περιοχή – και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής την γονατίζει οικονομικά. Για πολλούς, η ενοικίαση κατοικίας έχει γίνει σχεδόν αδύνατη, ενώ οι νέοι και οι γονείς τους αναγκάζονται να μεταναστεύσουν αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Η Αλβανία έχασε σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της μέσα σε 25 χρόνια, η μεγαλύτερη πληθυσμιακή μείωση στην Ευρώπη, με τη μετανάστευση να αποτελεί τον κύριο παράγοντα που επηρεάζει αυτή την τάση. Τα αιτήματα των νέων για τερματισμό της διαφθοράς, για διαφάνεια και για δημοκρατία είναι απολύτως δίκαια, δεδομένων των αφόρητων συνθηκών στις οποίες αναγκάζονται να ζουν.
Ωστόσο, αιτήματα μέσα στο κίνημα για μια υπηρεσιακή κυβέρνηση που θα οργανώσει νέες εκλογές δεν πρόκειται να λύσουν αυτά τα προβλήματα. Η αλλαγή κυβέρνησης και η διεξαγωγή εκλογών – ακόμη και με πιο δημοκρατικούς κανόνες – δεν μπορούν να εγγυηθούν τον τερματισμό της διαφθοράς, της ανεργίας, της φτώχειας ή της μαζικής μετανάστευσης. Πρόσφατοι αγώνες σε άλλες χώρες των Βαλκανίων το καταδεικνύουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Στην Ελλάδα, οι μαζικές διαδηλώσεις μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, τον Φεβρουάριο του 2023, που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, έβγαλαν στους δρόμους εκατοντάδες χιλιάδες – μεταξύ αυτών και την οργανωμένη εργατική τάξη – απαιτώντας δικαιοσύνη και λογοδοσία. Στη Σερβία, οι θάνατοι που προκλήθηκαν από την κατάρρευση του στεγάστρου του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, πυροδότησαν ένα τεράστιο φοιτητικό κίνημα ενάντια στη διαφθορά και την ατιμωρησία της κυβέρνησης. Και στις δύο περιπτώσεις, η μαζική οργή έθεσε θεμελιώδη ερωτήματα για το πολιτικό σύστημα και όσους ευθύνονται γι’ αυτό. Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει στη μετατροπή της μαζικής κινητοποίησης σε μια δύναμη ικανή να επιφέρει διαρκή κοινωνική αλλαγή, αντί να επιτρέψει στον αγώνα να διοχετευτεί ξανά στο κοινοβουλευτικό πλαίσιο, αφήνοντας άθικτες τις υποκείμενες δομές εξουσίας.
Το δίδαγμα δεν είναι ότι τα αιτήματα για δικαιοσύνη, δημοκρατία και λογοδοσία είναι λανθασμένα, αλλά ότι δεν μπορούν να διασφαλιστούν μόνο με μια κυβερνητική αλλαγή. Το ερώτημα είναι αν ο αγώνας μπορεί να αμφισβητήσει τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που αναπαράγουν τη διαφθορά, τη φτώχεια και την εκμετάλλευση.
Για να Παλέψετε τον Ράμα, Παλέψτε Ενάντια στην Ιμπεριαλιστική Λεηλασία
Αυτό είναι το ζήτημα που οφείλει να αντιμετωπίσει κάθε σοβαρή στρατηγική για το κίνημα. Η φτώχεια, η διαφθορά και η εξαθλίωση που αντιμετωπίζουν οι νέοι, οι εργάτες και τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού στις πόλεις και στην επαρχία, δεν μπορούν να κατανοηθούν ανεξάρτητα από την καταστροφή και την υποταγή της Αλβανίας και των Βαλκανίων στο σύνολό τους στον αμερικανικό και ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό. Στην καρδιά αυτής της κατάστασης βρίσκεται ακριβώς αυτό το πρόβλημα: είναι οι ιμπεριαλιστές που διατηρούν την Αλβανία και ολόκληρη την περιοχή σε καθεστώς υπανάπτυξης και εξαθλίωσης. Όσο φτωχότερη είναι η χώρα, τόσο μεγαλύτερη είναι η διαφθορά και τόσο λιγότερα απομένουν για τις μάζες, ενώ ο πλούτος και οι πόροι της περιοχής εξυπηρετούν τα συμφέροντα των εγχώριων ελίτ και του ξένου κεφαλαίου.
Η λεηλασία αυτή είναι σήμερα ολοφάνερη. Ενώ η εργατική τάξη δεν έχει τίποτα, η εθνική γη παραδίδεται σε ξένους ολιγάρχες – όπως καταδεικνύουν τα επενδυτικά σχέδια πολλών δισεκατομμυρίων στον τομέα των πολυτελών ακινήτων της οικογένειας Τραμπ και του Τζάρεντ Κούσνερ στη νήσο Σαζάν και στην παράκτια περιοχή του Ζβέρνετς. Οι νέοι και οι φοιτητές ξεχύθηκαν στους δρόμους από καθαρή οργή για τις αβίωτες συνθήκες ζωής τους, το εκπαιδευτικό σύστημα που καταρρέει και την απροκάλυπτη αρπαγή δημόσιας γης. Φωνάζοντας «Η Αλβανία δεν πωλείται!», αγωνίζονται ενάντια σε μια κυβέρνηση που λειτουργεί ως μεσίτης του ξένου κεφαλαίου. Αυτή είναι η πραγματική όψη της δυτικής ενσωμάτωσης: η διατήρηση της χώρας ως μόνιμου πεδίου εκμετάλλευσης για ξένους επιχειρηματίες.
Ο Έντι Ράμα ανησυχεί για αυτή την κατάσταση, επειδή επιδιώκει την ένταξη στην ΕΕ και χρειάζεται να διατηρεί την ψευδαίσθηση της «σταθερότητας». Για να επιβάλει αυτή τη σταθερότητα και να προστατεύσει τα συμφέροντα του ξένου κεφαλαίου, το καθεστώς του χρησιμοποιεί βάναυση αστυνομική βία για να συντρίψει το κίνημα της νεολαίας. Οι χλιαρές καταδίκες της ΕΕ απέναντι σε αυτή τη βία αποτελούν παρωδία· οι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί ιμπεριαλιστές προσποιούνται ότι ενδιαφέρονται για τα δημοκρατικά πρότυπα, ωστόσο είναι οι ίδιες δυνάμεις που χρηματοδοτούν και συντηρούν το διεφθαρμένο καθεστώς, το οποίο επιβάλλει τις επιταγές τους, ελέγχοντας κάθε πτυχή της οικονομικής και πολιτικής ζωής.
Η καταστροφική λεηλασία της Ελλάδας από το ΔΝΤ, την ΕΕ και την Ευρωζώνη αποτελεί μια ανατριχιαστική προειδοποίηση αυτής της πραγματικότητας. Απέδειξε σε ολόκληρη την περιοχή, ότι η ευρωπαϊκή ενσωμάτωση είναι μια παγίδα σχεδιασμένη για να επιβάλλει σκληρή λιτότητα, να καταστρέφει τις δημόσιες υποδομές και να υποθηκεύει το μέλλον της νεολαίας στις δυτικές τράπεζες, ενώ τσακίζει το εργατικό κίνημα και υποτάσσει ακόμη περισσότερο τη χώρα στα αμερικανικά συμφέροντα. Ποιος είναι ο ρόλος των ντόπιων αστικών τάξεων σε αυτή την κατάσταση; Ιστορικά αδύναμες, γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να επιβιώσουν ή να διατηρήσουν την εξουσία τους χωρίς τη στήριξη της Ουάσιγκτον και του Βερολίνου, γεγονός που τις οδηγεί να λειτουργούν ως απλές μαριονέτες ξένων συμφερόντων. Κατά συνέπεια, τροφοδοτούν ενεργά τους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς, στρέφοντας τη μία χώρα εναντίον της άλλης – από το Κόσοβο έως τη Σερβία, την Ελλάδα και τη Β. Μακεδονία – προκειμένου να αποτρέψουν κάθε ενιαία αντίσταση από τα κάτω. Για να επιβάλουν και να συντηρήσουν αυτές τις διαιρέσεις, οι ιμπεριαλιστές έχουν στρατιωτικοποιήσει σε μεγάλο βαθμό ολόκληρη την περιοχή, με βάσεις του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο, στην Ελλάδα και στη Ρουμανία, την αεροπορική βάση της Κουτσόβα και το αρχηγείο της SOCEUR στην Αλβανία κ.ά. Αυτή η μαζική στρατιωτική συγκέντρωση μετατρέπει τα Βαλκάνια σε πυριτιδαποθήκη, διατηρώντας διαρκώς τον κίνδυνο εθνικιστικών πολέμων μεταξύ διαφορετικών εθνικοτήτων. Όλες αυτές οι πολεμικές υποδομές λειτουργούν άμεσα εις βάρος των κοινωνικών αναγκών, απομυζώντας πόρους που θα έπρεπε να διατίθενται για αξιοπρεπή εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης.
Για να προχωρήσει το κίνημα, οι φοιτητές, οι εκπαιδευτικοί και οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις ενάντια στον Ράμα πρέπει να θέσουν την πάλη ενάντια στη ρίζα όλων των δεινών – την ιμπεριαλιστική κυριαρχία – στο επίκεντρο του αγώνα τους. Ακριβώς επειδή αυτή η λεηλασία βρίσκεται πίσω από όλα τα προβλήματα, είναι αδύνατο να εξασφαλιστούν αξιοπρεπή εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και ανθρώπινες συνθήκες ζωής χωρίς την καταστροφή του ιμπεριαλιστικού ελέγχου. Η ανάδειξη του αγώνα κατά του ιμπεριαλισμού σε κεντρικό άξονα της πάλης αποτελεί τον μοναδικό τρόπο για την ενότητα των εργαζόμενων μαζών στο εσωτερικό της χώρας.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο αγώνας ενάντια στην ιμπεριαλιστική υποταγή πρέπει να διεξαχθεί με βάση την αρχή της ταξικής ανεξαρτησίας από όλες τις πτέρυγες της αστικής τάξης. Επιπλέον, αυτή η πάλη είναι το μοναδικό όπλο που μπορεί να νικήσει τις εγχώριες ελίτ και τις ξένες δυνάμεις οι οποίες χρησιμοποιούν ενεργά τις εθνικές διαιρέσεις για να διασπάσουν τις μάζες. Όπως επισήμανε ο Λέον Τρότσκι κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, το μόνο θετικό πρόγραμμα που μπορεί να απελευθερώσει την περιοχή από την ξένη καταπίεση και τις εθνικές συγκρούσεις είναι η επαναστατική ενοποίησή της. Για τους λαούς των Βαλκανίων, η ένωση πέρα από τα σύνορα, σε μια Σοσιαλιστική Ομοσπονδία των Βαλκανίων, είναι ο μόνος δρόμος προς την πραγματική ευημερία, την οικονομική ανάπτυξη και τη διαρκή ειρήνη.
- Να Κλείσουν Όλες οι Βάσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ!
- Έξω από το ΝΑΤΟ!
- Απορρίψτε την Παγίδα της ΕΕ!

